Hạnh Thái Bệnh thường gặp

Bài thuốc cổ phương từ hạt mã đề

Trong Đông y, hạt mã đề còn có tên gọi khác là Xa tiền tử, nghĩ là hạt chín già phơi khô của cây bông mã đề. Hạt mã đề có vị ngọt, tính hàn; tác dụng chủ yếu vào can (gan), thận và bàng quang. Công dụng chủ yếu của xa tiền tử là lợi niệu thẩm thấp; mát gan, sáng mắt.

Trong y học cổ truyền và các bài thuốc cổ phương hạt mã đề thường dùng cho các trường hợp vàng da phù nề, sỏi đường tiết niệu (đái máu, đái đục, đái dắt buốt), tiêu chảy, viêm kết mạc mắt (đau mắt đỏ), ho do viêm họng, viêm khí phế quản. Sau đây là một số bài thuốc có sử dụng hạt mã đề

Bài thuốc cổ phương từ hạt mã đề

Trị thấp nhiệt, tiểu nhỏ giọt và đục, tiểu dắt, tiểu ra máu, trong niệu đạo đau buốt và kết sỏi

Thuốc bột bát chính: xa tiền tử 12g, cù mạch 12g, biển súc 12g, hoạt thạch 20g, quả dành dành 12g, mộc thông 12g, đại hoàng 8g, cam thảo 4g, ruột cây bấc đèn 4g. Sắc uống ngày 1 thang.

Trị sỏi đường tiết niệu

Xa tiền tử 20g, thạch vĩ 20g, kim tiền thảo 20g, hoạt thạch 20g, hải kim sa 20g, đồng quỳ tử 20g, ngưu tất 12g, hậu phác 12g, chỉ xác 12g, vương bất lưu hành 12g. Sắc uống ngày 1 thang.

Trị phù thũng, tiểu tiện không lợi

Xa tiền tử 20g, phục linh bì 12g, trạch tả 12g, bạch truật 12g. Sắc uống ngày 1 thang. Chia 2 lần uống trong ngày.

Cầm tiêu chảy, trị nôn, tiêu chảy mùa hè, tiểu tiện không lợi

Bài thuốc 1: xa tiền tử 20g, sơn tra 12g. Sắc uống hoặc thêm bột, nước cơm, đường trắng, pha uống. Sắc uống ngày 1 thang, uống trong ngày.

Bài thuốc 2: Thuốc bột mã đề: xa tiền tử 12g, bạch phục linh 12g, trư linh 12g, hương nhu 12g, đảng sâm 12g, ruột cây bấc đèn 1 bó. Sắc uống ngày 1 thang. Chia 2 lần uống trong ngày

Mát gan, sáng mắt, trị can nhiệt, mắt đỏ, sưng đau

Xa tiền tử 20g, mật mông hoa 20g, hạt muồng 20g, bạch tật lê 20g, khương hoạt 20g, long đởm thảo 20g, hoàng cầm 20g, cúc hoa 20g. Các vị thuốc nghiền nhỏ, tán bột mịn. Uống với nước cháo hoặc nước cơm đặc. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 12g.

Chữa đái tháo đường

Xa tiền tử 6g, hoài sơn 16g, sinh địa 16g, phục linh 16g, sơn thù 10g, trạch tả 10g, quế tâm 10g, ngưu tất 10g, đơn bì 6g. Sắc uống ngày 1 thang. Chia 2 lần uống trong ngày

Chữa huyết áp cao

Xa tiền tử 9g cho vào túi vải pha hãm uống thay chè. Món ăn này tốt cho những người mắc chứng tăng huyết áp .

Trị chứng viêm tử cung, huyết trắng ở phụ nữ

Xa tiền tử 30g, bột phục linh 30g, gạo tẻ 60 – 100g, đường trắng vừa ăn. Xa tiền tử gói trong vải xô, nấu cùng gạo thành cháo; khi cháo chín, vớt bỏ bã xa tiền, cho bột phục linh, ít đường vào, khuấy cho tan và đun sôi đều. Ăn ngày 2 lần.

Viêm khí phế quản mạn tính, tăng huyết áp, viêm đường tiết niệu

Xa tiền tử 15 – 30g, gạo tẻ 100g. Xa tiền tử gói trong vải xô nấu lấy nước, cho gạo vo sạch vào nấu cháo, thêm gia vị, ăn nóng ngày 2 lần sáng chiều. Món này tốt cho người cao tuổi viêm khí phế quản mạn tính, tăng huyết áp, viêm đường tiết niệu…

Chú ý: Do hạt mã đề có tính hàn cao nên những bài thuốc từ hạt mã đề không dùng cho những người tỳ vị hư hàn hoặc thể trạng tính hàn, di tinh hoạt tinh. Vì thế trước khi sử dụng các bài thuốc từ hạt mã đề bạn nên tham khảo ý kiến của các bác sĩ hoặc dược sĩ y học cổ truyền.